Topsporters bouwen hun leven jarenlang rond hun sport. Ze trainen intensief, reizen de wereld rond om te presteren, en brengen onderweg grote offers, soms financieel, soms in hun relaties of vriendschappen. Maar elke sportcarrière komt ooit ten einde, of dat nu door leeftijd, een blessure of mentale uitputting is. En net dat moment, wanneer de trainingen wegvallen en de structuur van het topsportleven verdwijnt, blijkt voor veel atleten een van de moeilijkste overgangen die ze meemaken.
Olympisch kampioene Dame Kelly Holmes verwoordde het zo:
Wat Holmes beschrijft is geen uitzondering. Bijna vier op de tien atleten worstelen psychologisch met de overstap, bijna het dubbele van wat mensen bij een gewoon pensioen ervaren, en ongeveer een kwart van de ex-topsporters kampt met angst- of depressieklachten. De kern van de zaak is vaak een vraag die plots heel zwaar weegt: wie ben ik nog, nu ik geen topsporter meer ben? Wanneer de sport jarenlang het middelpunt van het leven was, laat het wegvallen ervan een gat na. En dat gat valt zelden alleen, want vaak verdwijnen tegelijk de ploeggenoten, de coaches en de dagelijkse omgeving die er onlosmakelijk mee verbonden waren.
Bij Leading Insights onderzoeken we hoe die overgang beter kan verlopen. Samen met collega’s van de University of Queensland en de Australian National University brengen we in kaart welke rol sociale identiteit en groepslidmaatschappen spelen in het beschermen van de gezondheid en het welzijn van atleten, zowel tijdens als na hun loopbaan. Op basis van die inzichten ontwikkelden we More Than Sport, een programma dat atleten helpt om hun identiteit en sociaal netwerk vorm te geven wanneer ze de topsport verlaten. Dat werk mondt nu uit in een grootschalige gerandomiseerde studie die de effectiviteit van het programma op de proef stelt.
In deze sectie bouwen we onze onderzoekslijn stap voor stap op. We tonen eerst wat onze studies leren over identiteit, groepen en welzijn na de topsport. Vervolgens stellen we het More Than Sport programma voor, lichten we de resultaten van onze pilootstudies toe, en geven we ten slotte een blik op de lopende grootschalige studie en hoe je eraan kan deelnemen.
Dit onderzoek is een initiatief van Leading Insights, in samenwerking met de University of Queensland en de Australian National University, en wordt gefinancierd door het FWO Project toegekend aan Prof. Katrien Fransen.
De drie eerste artikels op basis van deze bevindingen zijn al gepubliceerd. De overige artikelen zijn momenteel in voorbereiding of onder peer review, en we zullen deze sectie bijwerken zodra ze zijn geaccepteerd voor publicatie.
- Haslam, C., Lam, B. C. P., Yang, J., Steffens, N. K., Haslam, S. A., Cruwys, T., Boen, F., Mertens, N., Brandt, K. D., Wang, X., & Fransen, K. (2021). When the final whistle blows: Social identity pathways support mental health and life satisfaction after retirement from competitive sport. Psychology of Sport and Exercise, 57, 102049. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2021.102049
- Haslam, C., McAulay, C., Cooper, D., Mertens, N., Coffee, P., Hartley, C., Young, T., La Rue, C. J., Haslam, S. A., Steffens, N. K., Cruwys, T., Bentley, S. V., Mallett, C. J., McGregor, M., Williams, D., & Fransen, K. (2024). “I’m more than my sport”: Exploring the dynamic processes of identity change in athletic retirement. Psychology of Sport and Exercise, 102640. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2024.102640
- Young, T., Haslam, C., Coffee, P., Cooper, D., McAulay, C., Hartley, C., Mertens, N., Luong, M., La Rue, C., Haslam, S. A., Steffens, N. K., Cruwys, T., Bentley, S., Mallett, C. J., McGregor, M., Williams, D., & Fransen, K. (2024). More than sport: A social-identity intervention to support transitions out of elite sport. Psychology of Sport and Exercise, 75, 102697. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2024.102697